Projeyi hayata geçiren atölye: genel sonuçlar
“ Akdeniz’de Tercüme” projesi, 4-5 Kasım 2008 tarihlerinde, Fransa’nın Avrupa Birliği başkanlığı vesilesiyle Marsilya’da gerçeklesen Akdeniz Kültür Meclisi toplantıları kapsamında, “Çeviriler, Yazılar ve Kütüphaneler” başlıklı atölye sayesinde hayat buldu. Çalışma grubunun hazırladığı sonuçlar aşağıdadır:
Sonuçlar
Uzun vadeli bir projenin temellerini atmaya yönelik bir ortak çalışma olan “Çeviriler, Yazılar ve Kütüphaneler” başlıklı atölye Ghislaine Glasson Deschaumes’in yönetiminde gerçekleşti. Atölye, organizasyondaki birçok ciddi soruna rağmen, son derece yoğun ve olumlu geçti. Uzun süre öncesinden geleceklerini teyit etmiş bazı katılımcılar, ne yazıktır ki, mazeret belirtmeksizin gelmediler. Gerek organizasyonun yetersizliğinden, gerekse iletişim eksikliğinden ötürü birçok sorun yaşandı. Katılımcılar, Avrupa-Akdeniz çalışmalarında önkoşul olduğu halde, Arapça simültane çeviri yapılmamasını kınadılar. Tüm bu zorluklara rağmen atölyede son derece yapıcı bir çalışma yürütüldü ve Akdeniz’de çeviri konusunda güçlü bir projenin temelleri atıldı. Kütüphanelerle ilgili, sistemli araştırmaların önünü açacak yollar düşünüldü. (Son dakikadaki çekilmelerden ötürü bu konu geniş olarak ele alınamadı.) 2009'dan itibaren, « Akdeniz’de Tercüme » projesi kapsamında belli sayıda pilot eylem başlatılabilecek ve kütüphaneler için bölgesel bir inisiyatif geliştirilecek. Sonuçlar, atölye katılımcılarının ortak çalışmasıdır. Hélène Bouchardeau tarafından derlenmiş ve sunumu, Sofiane Hadjadj tarafından genel kapanış oturumu esnasında yapılmıştır.
Ilkeler
Somut hareket planının tanımına geçmeden önce, “Çeviriler, Yazılar ve Kütüphaneler” başlıklı atölyenin katılımcılarının üzerinde anlaşmaya vardıkları ilkeler şunlardır:
1. Diller yalnızca bir iletişim ya da hizmet aracı değil, kültür dilleridir. Farklı dünyalardan beslenir ve bu dünyaları beslerler. Bu nedenle çeviri en geniş kapsamda düşünülmelidir.
2. Çeviri dilin gelişimine ve zenginleşmesine katkıda bulunur. Söz konusu olan; malumatın değil eserlerin çevirisidir, çevirinin de katkısıyla bilginin gelişmesidir.
3. Diyaloga giren insanlardır, kültürler değil.
4. Çeviri asla tarafsız bölgede yapılmaz, güç dengelerinin gölgesinde yapılır. Akdeniz bir çatışmalar alanıdır ve çeviri uyuşmazlıkların farkına varılmasını sağlar. Uyuşmazlık ve farklılıklar olmadan tartışma olmaz.
5. Paylaşılan sorunların ortak boyutu ve her dilin, yerel, ulusal vb. her bağlamın kendine özgü hali dikkate alınmalıdır ve bu, yöntem olarak benimsenmelidir.
6. Çeviri ve çevirinin bilgiyle ilişkisi, bir genel hedef olarak toplumların gelişmesiyle ilişkilendirilmelidir.
7."Çeviriler, yazılar ve kütüphaneler" atölyesi, uzman ve ilgililerin, başka yerde konuşulması mümkün olmayan sorunları tartışmaları için eşsiz bir imkân sundu. Katılımcılar, şimdiye dek birbiriyle ilişkisiz ve dağınık kalan deneyimlerin düzenli bir şekilde paylaşılmasını ve bu devinimin sürdürülmesini istemektedirler.
Somut olarak
1. "Akdeniz’de Tercüme" projesi hayata geçmiştir. Envanter çıkarma, bağlantı ağı kurma, koordinasyon ve geliştirmeye yönelik projeler ve eylemler, ortak bir çalışmayla kotarılacaktır. Proje, önemli bir boşluğu dolduracaktır.
2. Projenin öncelikli görevi, mevcut durumun incelenmesidir. Bunun için bağımsız ve esnek bir koordinasyon ağı envanter çalışması yapacak ve bu envanter her yıl yenilenecektir. Bu çalışmada, nicelikten çok nitelik temel alınacak ve çeviriler (edebiyat, sosyal bilimler, tiyatro), çeviri dünyası (bireyler ve çeviri grupları, araştırma merkezleri, enstitüler, kütüphaneler, vakıflar vb.), mevcut maddi destekler, farklı tanımlarıyla çevirinin kültürel ve toplumsal tarihi ve okurlar gibi farklı bağlamlara odaklanılacaktır. Eski çevirilerin de perspektife dâhil edilerek, arşivlerin korunması yani birikime verilen önem de çalışmamızın parçasıdır. Bu, her şeyden önce nitel bir yaklaşımdır, varolanın incelenmesi ve yeni öneriler getirilmesidir. Görsel-işitsel alandaki benzer araştırmalar, Avrupa-Akdeniz temelli girişimler ya da Akdeniz Kültür Meclisi toplantıları sırasında ortaya çıkan inisiyatifler tarafından yapılabilir.
3. "Akdeniz’de Tercüme " projesi, tematik bilgi alanları ve yazarlarla ilgili ortak çalışma ve paylaşım olanağı sunarak, çevirmenlerin (ve diğer tüm ilgililerin) eğitimini iyileştirmeyi hedefler.
4. Araştırma ağlarını birleştirerek ve henüz keşfedilmemiş alanlarda araştırmaları destekleyerek, Akdeniz dünyasında bir çeviribilim felsefesi geliştirir.
5. Kütüphanelerin rolü ve Akdeniz çapındaki işbirliği potansiyellerini dikkate alır, çeviri eserlerin dağıtımını destekler. Okurda çeviri eserlere dönük merak ve tutku yaratmaya çalışır.
6. Yayıncılık mesleğinin yapılandırılması ve piyasanın gelişimi, dolayısıyla da çeviri koşulları üzerine çalışır. Nitelikli çevirilerin artması ve dağıtımı için ortak çaba gösterebilecek yayıncılar arasında köprü olur. Sürecin devamında kitapçıların da katılımını öngörür.
7. Çeviriyi modern iletişim ortamları bağlamında ele alır ve yeni iletişim araçlarını, bilgi, çalışma ve kaynakları ortak kullanıma açmak üzere kullanır.
8. Transeuropéennes tarafından koordine edilen ve Marsilya atölyesi katılımcılarından oluşan gözlem grubunun desteklediği pilot eylemler 2009 yılında başlatılacaktır.- "Akdeniz'de tercüme" envanterinin hazırlanması - Bölgedeki yayıncılarla ilk toplantı - 1. Kolektif tematik çeviri atölyesi - Arap Enstitüsü tarafından koordine edilen ‘Kütüphaneler ve Çeviri » başlıklı buluşma. Sonuç olarak katılımcılar, uluslararası, bölgesel, ulusal ve yerel yetkilileri, vakıf ve özel sektör kuruluşlarını ve tüm ilgilileri vakit kaybetmeden projeye destek vermeye çağırıyorlar. 4 ve 5 Kasım 2008 tarihlerinde Marsilya’da karara bağlanan eylem ve hedeflerin başarısı, Akdeniz’de fikir ve düşgücü üretiminin dolaşımı ve paylaşımı için elzemdir.